210 9313910-6944 197379
Ανοίγοντας την Πόρτα στο Παρόν; Πώς Μπορούμε να Είμαστε πιο “Ενσυνείδητοι”;
  • mindfulness, ενσυνειδητότητα
mindfulness, ενσυνειδητότητα

Καθώς η θερμοκρασία ανεβαίνει και οι μυρωδιές από τις λεμονιές και τα γιασεμιά ακόμη και στις πιο πυκνοκατοικημένες γειτονιές διαχέονται στο βραδινό αέρα ίσως να έχετε νιώσει την ανάγκη, έτσι αυθόρμητα, να γευτείτε περισσότερο αυτό το αρωματισμένο αεράκι, παίρνοντας μια πιο βαθιά εισπνοή και εκπνέοντας με μια αίσθηση πληρότητας, αναστενάζοντας ελαφρά όπως κάνουμε οι άνθρωποι όταν πραγματικά απολαμβάνουμε κάτι… Καθώς η στιγμή ξεδιπλώνεται, είστε εκεί στ’αλήθεια παρόντες και έστω για λίγα δευτερόλεπτα ο χρόνος μοιάζει να διαστέλλεται, η αδιάκοπη δραστηριότητα του μυαλού σας κωπάζει και αυτή η βαθιά εισπνοή σας κάνει να συνειδητοποιείτε ότι είστε ζωντανοί.

 H ζωή μας εκτυλίσσεται λεπτό προς λεπτό καθώς η μια στιγμή διαδέχεται την άλλη και αυτή η ροή είναι τόσο φυσική και αυτόματη όσο και η αναπνοή μας . Οι άνθρωποι παίρνουμεπερίπου 20 αναπνοές το λεπτό. Μια ώρα έχει 60 λεπτά, άρα 1200 αναπνοές την ώρα. Μια μέρα έχει 24 ώρες άρα αναπνέουμε περίπου 28.800 φορές τη μέρα. Συνήθως όμως αυτή η διαδικασία παραμένει μηχανική και ασυνείδητη εκτός  αν εστιάσουμε για λίγο στην αναπνοή μας, αν δηλαδή συνειδητά επιλέξουμε να στρέψουμε την προσοχή μας σ’αυτή. Και συχνά το ίδιο γίνεται με τη ζωή μας… αποκτάει ένα χαρακτήρα και μια διάσταση μηχανική, έτσι που να αφήνουμε το παρόν να γλιστράει και να χάνεται σαν το νερό σε μια τρύπια χούφτα…

828187-001

Έτσι, ο χρόνος περνάει…και μπορεί το σώμα μας να είναι στο παρόν, την ίδια στιγμή όμως στο μυαλό μας μηρυκάζουμε το παρελθόν ή ανησυχούμε για μέλλον. Οι σκέψεις μας  εισβάλλουν, θέλουμε δεν θέλουμε,  κάνοντας μας να αναβιώνουμε παρελθοντικές καταστάσεις ή να προβάλλουμε τον εαυτό μας σε μελλοντικές  και πολλή από την ενέργεια μας ξοδεύεται στο «τι έγινε;» και «τι θα είχε γίνει αν» καθώς και το   «τι θα γίνει … ή «τι δεν θα γίνει αν δεν…», σκέψεις που συνήθως είναι γεμάτες αξιολογικές κρίσεις για τον εαυτό μας τους άλλους  και τείνουν να προσελκύουν ακόμη περισσότερες της ίδιας ποιότητας.

 Μπορούμε να είμαστε πραγματικά ανελέητοι με τον εαυτό μας καθώς ζούμε και ξαναζούμε στιγμές που είπαμε πράγματα που πλήγωσαν τον άλλο ή νιώσαμε ντροπή και αμηχανία ή να αισθανόμαστε πληγωμένοι καθώς ανακαλούμε καταστάσεις που ζήσαμε- και βυθιζόμαστε στην νοσταλγία και τον πόνο ή θυμώνουμε με εμάς τους ίδιους που επιτρέψαμε να συμβούν. Και μπορεί να προβάλλουμε τον εαυτό μας στο μέλλον, αφήνοντας στους κάθε είδους φόβους να σκηνοθετούν τα χειρότερα σενάρια – έτσι που το μυαλό και το σώμα μας να ανταποκρίνονται σε αυτά σα να τα ζούμε πραγματικά.

 Ταυτόχρονα, το ρεύμα της ζωής μας σπρώχνει και μας ταξιδεύει όλο και πιο μπροστά στο χρόνο είτε το συνειδητοποιούμε είτε όχι. Όπου κι αν κοιτάξουμε, βρίσκουμε άφθονες έμμεσες αποδείξεις για την πραγματικότητα του χρόνου που περνάει- ένα φρούτο που έχει χαλάσει, μια αγαπημένη μπλούζα που έχει ξεθωριάσει, το πρόσωπό μας στον καθρέφτη του μπάνιου σε σχέση το πρόσωπό μας σε μια παλιά φωτογραφία… Δεν βρίσκουμε όμως κάποια άμεση απόδειξη, ποτέ δεν βιώνουμε τον ίδιο το χρόνο. Το μόνο που βιώνουμε είναι η παρούσα στιγμή. Αυτή είναι εδώ και είναι το τώρα. Το ερώτημα είναι: Πού είμαστε εμείς; Συνήθως είμαστε δέσμιοι των σκέψεών μας.

Όταν οι σκέψεις μας παίρνουν τον έλεγχο και κάνουν κουμάντο στο μυαλό μας είναι σαν οι καλεσμένοι να παίρνουν τον έλεγχο και να διατάζουν στο ίδιο μας στο σπίτι…Όσο δεν έχουμε επίγνωση των σκέψεων μας, αυτές συνεχίζουν να μας ελέγχουν υποβάλλοντάς μας σε μια κατάσταση ανελευθερίας. Χρειάζεται να έχουμε κατά νού ότι εμείς είμαστε οι οικοδεσπότες και οι σκέψεις θα πρέπει να είναι οι καλεσμένοι…

stop hand

Πώς λοιπόν μπορούμε να πάρουμε τον έλεγχο του σπιτιού μας…εεεεεε…του μυαλού μας;;;; Πώς μπορούμε να ζούμε περισσότερο την παρούσα στιγμή και  όσο γίνεται να μουλιάζουμε ευχάριστα σε αυτό το συναίσθημα ελευθερίας που απορρέει από την επαφή με το τώρα; Πώς επιτρέπουμε στον εαυτό μας απλά… «να είναι»;

 Το θέμα κάθε άλλο παρά καινούριο είναι…όμως μετά τα προηγούμενα άρθρα περί μισοτελειωμένων υποθέσεων και  ματαιώσεων, έχοντας ανοίξει διάφορες πόρτες και περιπλανηθεί σε διάφορα δωμάτια του μυαλού μας είναι νομίζω η στιγμή να ανοίξουμε παρέα μια πόρτα στο παρόν και τις δυνατότητες που έχει να προσφέρει…

Και φαίνεται ότι τελευταία γίνεται πολύς λόγος ακριβώς για αυτό, για την ικανότητα να είμαστε παρόντες και πιο συνειδητοί στη ζωή μας. Αυτή η ικανότητα αποκαλείται με τον όρο «ενσυνειδητότητα» (mindfulness).

Τι είναι η “ενσυνειδητότητα”;

Σύμφωνα με το περιοδικό Psychology Today, η ενσυνειδητότητα είναι «μια κατάσταση ενεργητικής, ανοιχτής και εμπρόθετης προσοχής στο παρόν. Όταν γινόμαστε ενσυνείδητοι, συνειδητοποιούμε ότι δεν είμαστε οι σκέψεις μας. Γινόμαστε παρατηρητές των σκέψεών μας στιγμή τη στιγμή χωρίς να τις κρίνουμε. Η ενσυνειδητότητα περιλαμβάνει το να είμαστε με τις σκέψεις μας όπως είναι, χωρίς ούτε να γατζωνόμαστε από αυτές ούτε να τις διώχνουμε». Αυτή η κατάσταση μας επιτρέπει να είμαστε στο παρόν, ξυπνητοί, ενεργητικοί και να βιώνουμε την εμπειρία που ζούμε.

boat

Τώρα, μπορεί το να είμαστε πιο ‘ενσυνείδητοι’ και να ‘ζούμε τη στιγμή’ να φαίνεται αντιφατικό σε εκείνους που έχουν συνηθίσει να θυσιάζουν το ‘τώρα’ προκειμένου να επιτύχουν τους στόχους τους, φαίνεται όμως ότι η καλλιέργεια της ‘ενσυνειδητότητας’ μπορεί να μας βοηθήσει να επιτύχουμε τους στόχους μας απολαμβάνοντας ταυτόχρονα περισσότερο τη ζωή. Η έρευνα δείχνει ότι  είμαστε ακόμη πιο παραγωγικοί όταν είμαστε ‘ενσυνείδητοι’ (Mrazek et al., 2013).

Μολονότι η ‘ενσυνειδητότητα΄ είναι όλο και περισσότερο στη μόδα, εξ ου και η αυξανόμενη απήχηση της yoga και του διαλογισμού, ακριβώς επειδή αφορά ένα ζήτημα κεντρικό για την ανθρώπινη ύπαρξη, έχει απασχολήσει σημαντικά τη φιλοσοφία και ιδιαίτερα τους υπαρξιακούς φιλοσόφους. Ο Heidegger (1889-1976)- υπαρξιακός φιλόσοφος γερμανικής καταγωγής πίστευε ότι υπάρχουν δύο βασικοί τρόποι να υπάρχουμε στον κόσμο: α) μια κατάσταση ‘λήθης΄γύρω από την ύπαρξή μας και β) μια κατάσταση συνειδητότητας γύρω από την ύπαρξή μας. Τι σημαίνει αυτό:

Όταν ζούμε σε μια κατάσταση ‘λήθης΄ σε σχέση με την ύπαρξής μας, τότε είμαστε απορροφημένοι από τους κάθε είδους περισπασμούς, παραδομένοι στην ροή της καθημερινότητας και ανησυχώντας σε σχέση με το πώς είναι τα πράγματα. Στην άλλη κατάσταση, όπου είμαστε ενσυνείδητοι σε σχέση με την ύπαρξή μας, δεν απορεί κανείς για το πώς είναι τα πράγματα αλλά για το γεγονός ότι τα πράγματα είναι.

Όταν υπάρχουμε με αυτόν τον τρόπο , τον ‘οντολογικό’ τρόπο όπως λέγεται (από την ελληνική λέξη ‘όν’= ύπαρξη), είμαστε πραγματικά σε επαφή με τον εαυτό μας και είναι μόνο τότε που έχουμε τη δυνατότητα να βρούμε τη δύναμη για να  αλλάξουμε ό,τιδήποτε σε σχέση με τον εαυτό και τη ζωή μας.

 Το πιο συνηθισμένο είναι να ζούμε με τον πρώτο τρόπο. Ο Heidegger τον αποκαλεί ‘μη αυθεντικό’ γιατί όταν λειτουργούμε με αυτόν τον τρόπο μοιάζει να μην έχουμε επίγνωση της κυριότητας μας επάνω στη ζωή μας και να αποφεύγουμε να κάνουμε επιλογές αφήνοντας να μας παρασέρνει το ρεύμα. Όταν ωστόσο μπαίνουμε στο δεύτερο τρόπο και έχουμε συνείδηση της ύπαρξής μας, τότε υπάρχουμε «αυθεντικά». Με αυτή την έννοια έχει κανείς πλήρη αυτεπίγνωση, μπορεί αγκαλιάσει τους περιορισμούς και τις δυνατότητές του και να έλθει αντιμέτωπος με την απόλυτη ελευθερία αλλά…. και το τίποτα –( γεγονός που δημιουργεί μια υπαρξιακή αγωνία).

Πώς Μπορούμε να ζούμε πιο Ενσυνείδητα;

Οι περισσότεροι φαντάζομαι θα συμφωνήσετε ότι έχει νόημα και αξία να ζούμε περισσότερο στο παρόν- το θέμα είναι πώς το καταφέρνουμε. Κι εδώ ακριβώς υπάρχει ένα παράδοξο αφού το να επιδιώξουμε να είμαστε στο παρόν, για να αδράξουμε τα όποια οφέλη έχει αυτό, μας τοποθετεί απευθείας στο μέλλον, πράγμα που σαμποτάρει την ίδια τη διαδικασία. Τι μπορούμε να κάνουμε λοιπόν; Πώς ανοίγουμε την πόρτα στο παρόν;

door

Ορισμένα πράγματα, (ένα από αυτά και ο ύπνος) δεν επιτυγχάνονται με το να προσπαθούμε  αλλά περισσότερο με το να τα επιτρέπουμε να συμβούν και ακριβώς μέσα από το ίδιο το γεγονός της έλλειψης προσπάθειας. Με τον ίδιο τρόπο θεωρώ ότι προκειμένου να είμαστε στο παρόν, χρειάζεται καταρχήν να το επιτρέψουμε, να το αφήσουμε να συμβεί. Με άλλα λόγια να είμαστε διατεθειμένοι να αφήσουμε τον έλεγχο (ή την ψευδαίσθηση του ελέγχου) και τη διαρκή αξιολόγηση του εαυτού μας και των πάντων γύρω μας.   

Παρακάτω σας προτείνω έναν τρόπο να έλθετε σε επαφή με την παρούσα στιγμή: (είναι προτιμότερο να ακολουθήσετε τα βήματα ένα ένα καθώς διαβάζετε την άσκηση)

1. Εκεί όπου βρίσκεστε ακριβώς τώρα, αρχίστε να εστιάζετε στα όσα προσλαμβάνετε μέσα από τις αισθήσεις σας. Συνειδητοποιήστε:

  •  τι υπάρχει στο άμεσο οπτικό σας πεδίο
  •  τι ήχοι έρχονται στα αυτιά σας;
  •  πού βρίσκονται τα πόδια σας και πού τα χέρια σας
  • τι μπορείτε να νιώσετε (π.χ την πλάτη σας να υποστηρίζεται από το κάθισμα πίσω σας…)

 

2.Εστιάστε στην αναπνοή σας: είναι αργή; γρήγορη; ρηχή; βαθιά;

3.Πάρτε τρεις βαθιές εισπνοές και εκπνεύστε αργά

4.  Παρατηρήστε τις σκέψεις σας- αφήστε τις να περνούν και να φεύγουν χωρίς να τις κρίνετε

 

Μείνετε έτσι χαλαροί για λίγο, επιτρέποντας στον εαυτό σας απλά να είναι…

 

παρόν, mindfulness

της Έλενας Καμπισοπούλου, Θεραπεύτρια- Ψυχολόγος ΜSc.

γράφτηκε για και δημοσιεύτηκε στο Beau Sillage

Leave us a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση και γενικά η ολική, μερική ή περιληπτική αναπαραγωγή και μετάδοση έστω μιας σελίδας του παρόντος site, κατά παράφραση ή διασκευή με οποιονδήποτε τρόπο (Ν 2121/93 αρθ.51)
created by eight8.