210 9313910-6944 197379
Χαμηλή Αυτοεκτίμηση και Αρνητική Αυτοεικόνα: Πως Μπορείτε να την Ξεπεράσετε.
  • woman looking in mirror
  • low self esteem
  • χαμηλή αυτοεκτίμηση
χαμηλή αυτοεκτίμηση

Η χαμηλή αυτοεκτίμηση είναι ένα πολύ συνηθισμένο φαινόμενο και ένας από τους λόγους που συχνά φέρνει τους ανθρώπους στην ψυχοθεραπεία. Ο καθένας μας έχει διαμορφώσει μια εικόνα για τον εαυτό του, η οποία σε μεγάλο βαθμό καθορίστηκε από τις εμπειρίες που είχαμε με τους σημαντικούς άλλους στην αρχή της ζωής μας.

Τα πράγματα σε σχέση με τη γένεση της χαμηλής αυτοεκτίμησης είναι σχετικά γνωστά.  Αν μεγαλώσαμε σε ένα περιβάλλον όπου οι σχέσεις μας με τα σημαντικά πρόσωπα γύρω μας ήταν θετικές και τροφοδοτικές, το πιο πιθανό είναι να έχουμε αναπτύξει μια θετική εικόνα για τον εαυτό μας.
Αν, αντίθετα οι σχέσεις αυτές χαρακτηρίζονταν από ψυχρότητα, αδιαφορία ή έλλειψη προσοχής, επικριτικότητα, υψηλές προσδοκίες  κ.ο.κ, το πιθανότερο είναι να έχουμε αναπτύξει μια αρνητική εικόνα για τον εαυτό μας.

Στο παιδικό μυαλό τα μηνύματα που το παιδί παίρνει από τους σημαντικούς άλλους, κατατάσσονται σε δύο κατηγορίες:
«μ’αγαπούν»/ «δε μ’αγαπούν». Αν το παιδί νιώθει ότι οι άλλοι (γονείς, παππούδες, δάσκαλοι) το επικρίνουν, το συγκρίνουν με άλλα παιδιά εύκολα σκέφτεται ότι δεν το αγαπούν, άρα κάτι δεν πάει καλά με αυτό, άρα δεν αξίζει αρκετά και ανάλογα με το βαθμό στον οποίο συμβαίνουν αυτά αρχίζει να αναπτύσσει μια αρνητική εικόνα για τον εαυτό του.

Το πρόβλημα είναι ότι αφού δημιουργηθεί αυτή η εικόνα, οι άνθρωποι τείνουμε να την αναπαράγουμε και να τη συντηρούμε, πραγματώνοντάς την μέσα από τη συμπεριφορά μας και στην ενήλικη ζωή, πράγμα που οδηγεί σε ένα συναίσθημα ανικανοποίητου, ανεκπλήρωτες ανάγκες και εσωτερική θλίψη.  Από ένα σημείο και μετά ελάχιστη αξία έχει το να αποδίδουμε την ευθύνη σε εκείνους που, εντάξει, μπορεί και να τα έκαναν θάλασσα με το μεγάλωμά μας. Η ευθύνη είναι σε εμάς τους ίδιους.

Οπότε; Μπορεί να αλλάξει η αυτοεικόνα μας;

Αλίμονο, αν όποιος είχε ζήσει λιγότερο ευτυχισμένη παιδική ηλικία ήταν καταδικασμένος να περάσει την υπόλοιπη ζωή του νιώθοντας αρνητικά και μειονεκτικά για τον εαυτό του. Όχι ότι δεν συμβαίνει, και μάλιστα συχνά. Με αποτέλεσμα οι άνθρωποι να βασίζουν σημαντικές επιλογές σε μια διαστρεβλωμένη εικόνα του εαυτού τους και τις όποιες συνέπειες μπορείτε να φανταστείτε ότι έχει αυτό. Είναι όμως απαραίτητο να είναι έτσι; Η απάντηση είναι πως όχι: είναι εφικτό να μάθει κανείς να αγαπά τον εαυτό του και κυρίως να μάθει να τον βλέπει με μια ματιά πιο θετική και καλοπροαίρετη.

Πώς μπορεί να αλλάξει η αρνητική αυτοεικόνα;

Υπάρχουν πολλοί τρόποι που προτείνονται από το να σκεφτόμαστε θετικά μέχρι το “fake it ‘till you make it” (προσποιήσου το μέχρι να το καταφέρεις) που λένε οι Αμερικάνοι. Και όχι ότι όλα αυτά δεν έχουν κάποιο βαθμό χρησιμότητας. Στην πραγματικότητα όμως δεν αντιμετωπίζουν το πρόβλημα στη ρίζα του. Όπως συχνά λέω στους θεραπευόμενους , «προκειμένου να αλλάξουμε ό,τιδήποτε χρειάζεται πρώτα να δούμε και να καταλάβουμε αυτό που είναι».

Έτσι λοιπόν και στο θέμα της αυτοεκτίμησης, έχει μεγάλη σημασία να φέρουμε τον εαυτό μας αντιμέτωπο με την αρνητική αυτοεικόνα και έπειτα να αναρωτηθούμε κατά πόσο αυτή είναι ρεαλιστική ή/και αν τα ελαττώματά μας είναι πραγματικά τόσο σοβαρά ή αμετάβλητα.

Σ’αυτή τη διαδρομή, χρειάζεται να μάθουμε να διαχωρίζουμε το τι είναι πεποίθηση (π.χ είμαι ανίκανος) από το τι είναι γεγονός (έχω καστανά μάτια). Αυτό θα μας βοηθήσει να αντιληφθούμε ότι η αρνητική αυτοαντίληψη βασίζεται σε πεποιθήσεις που έχουμε διαμορφώσει με βάση τα τραύματα της προσωπικής μας ιστορίας και δεν αντιπροσωπεύει την απόλυτη αλήθεια για τον εαυτό μας. Το ότι για παράδειγμα πιστεύουμε ότι είμαστε ανίκανοι δεν σημαίνει ότι πραγματικά είμαστε ή ότι έτσι μας βλέπουν οι άλλοι.

 

Προτάσεις για βελτίωση της αυτοεκτίμησης

Αντί για τελείες βάλτε ερωτηματικά

Τι θα πει αυτό; Προκειμένου να αρχίσουμε να αποδομούμε τις αρνητικές πεποιθήσεις που στηρίζουν την αρνητική αυτοεικόνα , ένα πρώτο σημαντικό βήμα είναι να βγάλουμε τις τελείες και να αρχίσουμε να βάζουμε ερωτηματικά στις αρνητικές δηλώσεις για τον εαυτό μας. Η πεποίθηση «είμαι ένας ανίκανος» για παράδειγμα ή οποιαδήποτε ανάλογη δεν αφήνει περιθώρια για την απόδειξη του αντίθετου. Ας αρχίσουμε να αμφισβητούμε την αρνητική γνώμη που έχουμε για τον εαυτό μας, ανατρέχοντας ξανά στην προσωπική μας ιστορία. Ίσως να βρούμε εμπειρίες που μας έπεισαν ότι δεν αξίζουμε και τόσο και που πλέον είναι τόσο εσωτερικευμένες που δεν χωρούν αμφισβήτηση. Το να δούμε ξανά τις εμπειρίες αυτές μέσα από τα μάτια του ενήλικα πλέον, μπορεί να μας οδηγήσει σε διαφορετικές ερμηνείες και άρα διαφορετικά συμπεράσματα για τον εαυτό μας.

Επιλέξτε εξηγήσεις που είναι βοηθητικές για τον εαυτό σας

Οι άνθρωποι με χαμηλή αυτοεκτίμηση, συνηθίζουν να οργανώνουν την προσωπική τους ιστορία γύρω από τις προσωπικές τους ελλείψεις, έτσι που καθετί που πηγαίνει στραβά στη ζωή τους να έχει να κάνει με την ανεπάρκειά τους,  για παράδειγμα η διάλυση μιας σχέσης να οφείλεται στο ότι δεν είναι αρκετά γοητευτικοί, ένα λάθος στη δουλειά στο ότι είναι ανεπαρκείς και ανόητοι κ.ο.κ.

Οι εξηγήσεις αυτού του τύπου όχι απλά δεν βοηθάνε αλλά χειροτερεύουν τα πράγματα αφού είναι γενικευτικά συμπεράσματα βασισμένα σε διαστρεβλωμένες πεποιθήσεις για τον εαυτό. Για να αποκτήσουμε αυτοεκτίμηση χρειάζεται να μάθουμε να δίνουμε εναλλακτικές και πιο ρεαλιστικές εξηγήσεις στον εαυτό μας, εξηγήσεις που είναι βοηθητικές. Η διάλυση μιας σχέσης για παράδειγμα, δεν σημαίνει απαραίτητα ότι δεν αξίζουμε αρκετά αλλά μπορεί να οφείλεται σε ασυμβατότητα των δύο ανθρώπων ή στις συνθήκες που ο ένας από τους δύο βιώνει τη συγκεκριμένη στιγμή στη ζωή του.

Αυτό δεν σημαίνει να μην αναλογιστούμε την πρσοσωπική μας ευθύνη σε κάθε κατάσταση αποδίδοντας τα αίτια της έξω από εμάς όμως δεν έχει καμία αξία το να εμμένουμε σε εξηγήσεις και ερμηνείες που επιβεβαιώνουν την αρνητική εικόνα για τον εαυτό μας. Με τον τρόπο αυτό μάλιστα συχνά η αιτία μιας «αποτυχίας» αποδίδεται σε ένα πρόβλημα το οποίο είναι γενικής και ανεπίλυτης φύσης (π.χ στην ηλιθιότητα), αντί να σε ένα πρόβλημα που θα μπορούσε να είναι ειδικό και επιλύσιμο.
Δείτε τα «ελαττώματά» σας με ρεαλισμό

«Δεν είμαι αρκετά όμορφη», «Είμαι μια αποτυχία», «Είμαι ανεπαρκής». Αν θέλουμε να ξεπεράσουμε την αρνητική εικόνα για τον εαυτό μας θα πρέπει να αναρωτηθούμε: «Ανεπαρκής σε σχέση με ποιόν;», σε τι πράγμα;» Με άλλα λόγια να μάθουμε να εξετάζουμε την αδυναμία μας μέσα σε ένα συγκεκριμένο πλαίσιο και με συγκεκριμένα κριτήρια.

Συμβαίνει συχνά, κάποιος που αισθάνεται ανεπαρκής να νιώθει έτσι γιατί έχει θέσει πολύ υψηλά κριτήρια για τον εαυτό του ή επιδιώκει να εκπληρώσει τις προσδοκίες (που πλέον έχουν εσωτερικευτεί) ενός απαιτητικού γονιού. Αν σκεφτούμε ρεαλιστικά, σε σχέση με οποιαδήποτε αδυναμία μας το πιθανότερο είναι να διαπιστώσουμε ότι τα πράγματα δεν είναι τόσο άσχημα. Εκεί έξω υπάρχουν «καλύτεροι» και «χειρότεροι» από εμάς σε κάθε τομέα, αν θέλουμε να το θέσουμε οπωσδήποτε με αυτούς τους όρους.

Αναγνωρίστε ότι κανένα χαρακτηριστικό σας δεν είναι μόνο θετικό ή μόνο αρνητικό

Αν το σκεφτείτε κανένα χαρακτηριστικό δεν είναι μόνο θετικό ή αρνητικό. Αν υποθέσουμε για παράδειγμα ότι είστε ευαίσθητοι, ναι μεν αυτό μπορεί να σας καθιστά πιο αγχώδη ίσως αλλά κι από την άλλη σας επιτρέπει να αντιλαμβάνεστε τις πιο λεπτές αποχρώσεις των πραγμάτων, να αφουγκράζεστε καλύτερα τον εαυτό σας και τους άλλους, να απολαμβάνετε καλύτερα ένα χρωματιστό ουρανό ή τη μουσική κ.οκ.

Αν είστε ντροπαλός, μπορεί να έχετε δυσκολία να πάρετε το λόγο σε μια συζήτηση αλλά το πιο πιθανό είναι ότι έχετε αναπτύξει περισσότερο την ικανότητά σας ως ακροατής. Το να κρίνουμε αυστηρά τον εαυτό μας απλά δεν βοηθάει να αναπτυχθούμε και να βελτιωθούμε. Το να συνειδητοποιήσουμε ότι ακόμη και εκείνα που θεωρούμε «αδυναμίες» μπορούν να έχουν και τη θετική τους όψη είναι μια καλή εκκίνηση για να αναπτύξουμε περισσότερο την αυτοεκτίμησή μας.

Αποφασίστε να βελτιώσετε ό,τι επιδέχεται βελτίωση

Αφού δούμε τον εαυτό μας με μια πιο ρεαλιστική ματιά, το πιο πιθανό είναι να συνειδητοποιήσουμε ότι πολλοί από τους περιορισμούς μας δεν έχουν να κάνουν με την αδυναμία ή τη μετριότητα του χαρακτήρα μας, δηλαδή με μια έμφυτη ανικανότητα  αλλά με την έλλειψη δεξιοτήτων που μπορούν να αποκτηθούν. Κατά την εκμάθηση μιας νέας δεξιότητας, από το να μάθουμε να παίζουμε τέννις μέχρι το γίνουμε πιο διεκδικητικοί περνάει από διάφορα στάδια, όπου η αρχική α-δεξιότητα εξελίσσεται σε όλο και μεγαλύτερη επι-δεξιότητα.

Το πιο πιθανό είναι καθώς βιώνουμε με ευχαρίστηση τη βελτίωση μας σε κάτι να νιώσουμε ότι τελικά δεν είμασταν τόσο «μέτριοι» και έτσι να τονωθεί η αυτοπεποίθησή μας. Και σε αυτή την πορεία ωστόσο χρειάζεται να είμαστε επιεικείς με τον εαυτό μας αναγνωρίζοντας κάθε επιτυχία, όσο μικρή κι αν είναι και να επιμένουμε ακόμη κι αν η βελτίωση είναι αργή ή έχει πισωγυρίσματα ορισμένες φορές.

Αναγνωρίστε και εκτιμήστε τα δυνατά σας σημεία

Δεν θα με εξέπληττε αν είστε τόσο εστιασμένοι στις ελλείψεις και τις αδυναμίες σας, όλα εκείνα που θεωρείτε ότι σας λείπουν, εμφανισιακά, χαρακτηρολογικά και υλικά, που να θεωρείτε ότι δεν έχετε καν δυνατά σημεία και χαρίσματα. Μήπως χρειάζετε να περιστρέψετε για λίγο το βλέμμα και να κοιτάξετε ολόκληρο τον εαυτό σας; Μήπως να τον αγκαλιάσετε και λίγο και να πάψετε να τον επικρίνετε όπως ίσως το έχουν κάνει οι άλλοι πριν αρχίσετε να το κάνετε εσείς; Ακόμη κι αν αυτό σημαίνει ότι χρειάζεται να βάλετε ένα μεγενθυντικό επάνω από τα χαρίσματα και τις δυνατότητές σας για να τα δείτε καλύτερα;

της Έλενας Καμπισοπούλου, Ψυχολόγος ΜSc.

  • νικόλας μυλωνάς September 12, 2013 at 10:33 pm| Reply

    υπάρχουν περιοδοι στη ζωη μου που εχω πίστη σε μένα, που νιωθω πως μπορω να κανω τα παντα, και υπαρχουν και περιοδοι που χάνω την πιστη μου, και νιωθω πως ειμαι πολυ λιγος .. ελαχιστος …

    το φθινωπωρο που μας περασε, βιωνα μια τετοια ασχημη περιοδο καθημερινα. τιποτα δεν πηγαινε καλα. ειχα μια σχεση, που την ηθελα αλλα δεν μας εβγαινε .. ομηρικοι καυγαδες.. συχνα πυκνα, επινα ενα καφε και απαριθμουσα απο μεσα μου, όλα οσα μπορω να κανω, όλα οσα εχω μαθει να κανω, και προσπαθουσα να θυμηθω όλα οσα εχω κανει. (προπσπαθηστε το καμια φορα αν δεν σας παιρνει ο υπνος. η λιστα τελικα ειναι πολυ μεγαλη και δεν εχει τελειωμο …. ) αν δεν βαριεστε ιδου μερικα …

    μπορω να :- μαγειρεψω-πλυνω-σιδερωσω-λυσω σταυρολεξα-παιξω σκακι, ταβλι, μπιριμπα, ποκερ…-φτιαξω πολλα πραματα με τα χερια μου-αλλαξω λαστιχο στο αμαξι-γοητεψω μια γυναικα (και δυο καποιες φορες..)- εχω τελειωσει ολα τα σχολεια, οχι με καλους βαθμους αλλα τα εχω τελειωσει.-στριψω ενα τελειο τσιγαρο-κανω τους αλλους να γελασουν-να να να να να ….. δεν εχει τελειωμο …

    κι ομως τελειωνε ο καφες και δεν αισθανομουνα τοσο γαματος αυτη τη φορα .
    ζητησα λοιπον απο μια φιλη που στα ματια μου τα κανει ολα τελεια, τη συμβουλη της.
    τι δεν κανω σωστα?, τη ρωτησα.
    να πιστεψεις τον εαυτο σου, μου ειπε. εμπιστεψου τον. αυτος ξερει καλυτερα.

    αυτο ηταν…. το κομματι του παζλ που ελειπε.

    ειμαι ενας ανθρωπος που δεν του λειπει τιποτα. ειμαι αρτιμελης, ειμαι εξυπνος, δεν ειμαι και αινσταιν βεβαια αλλα δεν πειραζει, ομορφος πολυ δεν ειμαι αλλα ουτε ασχημος πολυ, λεφτα πολλα δεν βγαζω αλλα τα καταφερνω, κι οταν δεν τα καταφερνω, προσπαθω να βρω τροπους να τα καταφερω. και παντα τα καταφερνω. στη χειροτερη των περιπτωσεων λεω στον εαυτο μου, δε νομιζω οτι θα πεθανει κανεις μας απο πεινα. εχω κανα δυο χρονια να αγορασω καινουρια ρουχα αλλα ποιος χεστηκε … δεν μου λειπουν τα ρουχα. άλλα πραματα λειπουν. και στην προκειμενη περιπτωση μου ελειπε η εμπιστοσυνη στον εαυτο μου. εχω μια ζωη και πρεπει να τη ζησω. δεν ειναι προβα, μολις τελειωσει δεν εχει ινσερτ κοην για να ξαναπαιξεις … παπαλα αυτο ειναι.
    θα καθομαι να κρινω τον εαυτο μου με τα καλουπια των αλλων???? ας χωρεσουν οι αλλοι στα δικα μου καλουπια!

    τελειωνω, με ενα φανταστικο βιντεο αφιερωμενο σε ολους εσας εκει εξω, όλους εσας που το πρωτο πρωτο πραμα που κανατε σε αυτη τη ζωη, ηταν να ειστε καλυτεροι, εξυπνοτεροι, γρηγοροτεροι, τυχεροτεροι απο όλα τα εκατομμυρια σπερματοζωαρια που ξεχυθηκαν μαζι σας εκεινη την υπεροχη νυχτα που ξεκινησατε το ταξιδι σας … μην το ξεχνατε ποτε !

    http://www.youtube.com/watch?v=H3bQwkABnbs

    να ειστε ευγνωμονες, να πινετε μπυρα και να μην το βαζετε ΠΟΤΕ κατω.
    τα φιλια μου

Leave us a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>

Απαγορεύεται η αναδημοσίευση και γενικά η ολική, μερική ή περιληπτική αναπαραγωγή και μετάδοση έστω μιας σελίδας του παρόντος site, κατά παράφραση ή διασκευή με οποιονδήποτε τρόπο (Ν 2121/93 αρθ.51)
created by eight8.